Novi sad

Osnovan 1694. godine, Novi Sad je dugo vremena bio centar srpske kulture, zbog čega je dobio ime „Srpska Atina“. Danas je Novi Sad veliki industrijski i finansijski centar srpske ekonomije,univerzitetski grad i školski centar, kulturni, naučni, zdravstveni, politički i administrativni centar Autonomne Pokrajine Vojvodine, grad domaćin mnogih međunarodnih i domaćih privrednih, kulturnih, naučnih i sportskih manifestacija, kao i grad muzeja, galerija, biblioteka i pozorišta.

U Gradu Novom Sadu u službenoj upotrebi su, pored srpskog jezika, još i mađarski, slovački i rusinski jezik. Ime grada na ostalim službenim jezicima glasi Újvidék (mađarski), Nový Sad (slovački) i Novi Sad (rusinski). Na ostalim jezicima koji su (ili koji su bili) od istorijskog značaja na ovim prostorima ime Novog Sada glasi Neoplanta (latinski), Neusatz ili Neusatz an der Donau (nemački), Novi Sad (rumunski) i Mlada Loza (bugarski). 

Neke od znamenitosti u Novom Sadu su: Petrovaradinska tvrđava, "Pijani" sat, Crkva Svetog imena Marijinog ("Katedrala"), Gradska kuća, Dunavski park, mnoštvo spomenika poznatim slikarima, piscima i pesnicima u centru grada, Srpsko narodno pozorište, Šangaj, Kej, Studentski grad, Ribarac, Ajfelov toranj u Veterniku, Matica Srpska i galerija Matice Srpske...

Stanovništvo Novog Sada iznosi 260,438 življa, od čega su većina Srbi, ali se mogu naći i Mađari, Slovaci, Rusini itd. Zvanični jezici Novog Sada su Srpski, Mađarski, Slovački i Rusinski jezik, to je mnogo jezika. 

Novi Sad je glavni grad AP Vojvodine, ali je takođe i drugi najveći grad u Srbiji, normalno. Novi Sad je poznat po svojoj kulturi, aktivnoj muzičkoj sceni, zanimljivom noćnom životu i zabavi. Exit festival, jedan od najvećih muzičkih festivala u Evropi se već više od 20 godina održava u ovom gradu.

Ovo su neke od najpoznatijih ličnosti iz Novog Sada:

 1. Đorđe Balaševič (1953-2021.)- Poznati muzičar, kantautor, književnik, scenarista

2.Sva tri glumca iz "Državnog posla" Đorđe Čvarkov- Dimitrije Banjac (1976.), Boškić- Dejan Ćirjaković (1979.), Dragan Torbica- Nikola Škorić (1976.)- glumci

3.Svetozar Miletić (1826-1901.)- advokat, političar, gradonačelnik Novog Sada, rodoljub

4.Čika Jova Zmaj (1833-1904.)- jedan od najvećih liričara srpskog romantizma, lekar, pisac

5.Zaharija Orfelin (1726-1785.)- književnik, istoričar, prosvetitelj, teolog

6.Zoran "Zouki"- Internet ličnost, turistički vodič Novog Sada

7. Mileva Marić Ajnštajn (1875-1948.)- fizičarka, matematičarka, bivša žena Alberta Ajnštajna

8. Isidor Bajić (1878-1915.)- kompozitor, učitelj, pedagog, osnivač muzičke škole u Novom Sadu 

Novi Sad je drugi najveći grad u ovoj velelepnoj državi. Uz to očekuje se da ima puno mesta za odmor, šetnju, bleju, kaficu, zabavu i dobar provod.

Najbolji kafići mogu se naći u centru grada, tačnije u ulici "Zmaj Jovine". Širom celog tog šetališta se može naći više dobrih kafića. Pre ih je bilo više i u ulici "Modene" dok Kinezi nisu došli da grade podzemni parking koji se gradi dobrih par godina, nažalost verovatno nećemo u toku naših života videti kako dovršavaju taj podzemni parking, ali elem. Ulica "Njegoševa" ižje isto ispunjena lepim kafićima, a iza nje, u ulici "Laze Telečkog" se mogu naći mnoštvo kafana i klubova. ako biste prošli pored ruševina bivše ulice "Modene", naišli bi na Bulevar Mihajla Pupina,u kojoj se nalaze kafići, bioskop, restorani sa živom muzikom i čak maleni tržni centar.

Ako idete uz ovaj bulevar krenućete prema Varadinskom mostu, iliti kako su ga Novosađani nazvali, "most duge" ili "dugin most". Pre mosta proćićete pored lepog dunavskog parka okićenog spomenicima srpskih velikana poezije i umetnosti, a naspram njega videćete prostorije SRS-a i veliki poster Vojislava Šešelja koji malo kvari pejzaž. Ako biste krenuli od centra ka gradskoj kući naićićete na Srpsko narodno pozorište. Ako nastavite malo dalje naićićete na ulicu "Jevrejsku" gde se nalazi novosadksa sinagoga. Desno od Srpskog narodnog pozorišta možete posetiti Uspensku crkvu i crkva svetih apostola Petra i Pavla. Ima tu još napisaću.

Još jedno dobro mesto za šetnju i opuštanje jeste Petrovaradinska tvrđava, do koje dolazite već pomenutim "Duginim mostom". Da biste došli do ove prelepe građevine, moraćete prvo da se popnete uz stepenice u podnožju tvrđave, ovaj poduhvat nije za one koji su retko fizički aktivni. Nakon penjanja do tvrđave možete posetiti par kafića koji se nalaze na vrhu tvrđave, i uz kafu možete uživati u pogledu na Srpsku Atinu. Još jedna znemenitost Novog Sada jeste i sat na vrhu Petrovaradina poznat kao i "Pijani sat". Ovaj dolazi proizilazi iz toga što na ovom satu duža kazaljka prikazuje sate, dok mala pokazuje minute. Ispod "Pijanog sata", na ogradi tvrđave se nalazi ograda prepuna klatanaca sa ispisanim inicijalima parova koji su se tu našli. Nakon kafice možete ići do muzeja koji se nalazi odmah pored u kom možete naučiti svašta o ovoj tvrđavi i o gradu koju ona nadgleda. 

Među zidinama Petrovaradina se svakog leta održava jedan od najvećih muzičkih festivala Evrope, a to je "Exit". Krajem juna svake godine se postavlja 15 bina i održava festival 4 dana. Dobro je poznato da se tokom ovog festivala ne može naći slobadan taksi, a "Dugin most" je neprohodan od svih turista i taksija. Zidine tvrđava služe kao odlična zvučna izolacije zbog koje se muzika i buka sa bina ne preklapa, mada ujedno i predstavlja problem jer se na užim delovima tvrđave stvara ozbiljna gužva. Ova tvrđava predstavlja savršen spoj istorije i moderne kulture, gde zidine i hodnici ,namenjeni za klanje napadača, danas služe kao savršenomesto za plesanje i slušanje muzike.

Na početku habzburške vladavine krajem 17. veka, građanima pravoslavne veroispovesti bilo je zabranjeno da stanuju u Petrovaradinu. Srbi su, zbog toga, 1694. godine osnovali novo naselje na levoj obali Dunava, a iz ovog naselja će se, vremenom, razviti i današlji Novi Sad. Najstarije ime naselja na levoj obali Dunava bilo je Racka varoš (Ratzen Stad), a korišćen je i naziv Petrovaradinski Šanac (Peterwardeiner Schantz). Prvobitni stanovnici naselja bili su ogromnom većinom Srbi, ali  i Nemci, Jevreji, Mađari, Jermeni, Bugari, Cincari i Grci, o čijem prisustvu govore mnogi arhitektonski i kulturni spomenici. Od 1702. godine, naselje je u sastavu Habzburške vojne granice, a 1708. godine postaje sedište Bačkog vladike i glavno mesto bačkog dela podunavske vojne granice.

1718. godine, stanovnici srpskog sela Almaš (nalazilo se između Temerina i Srbobrana) preseljeni su u Racku varoš (u današnji Almaški kraj), čime se stanovništvo varoši naglo umnožilo. Prema podacima iz 1720. godine, u Rackoj varoši je bilo 112 srpskih, 14 nemačkih i 5 mađarskih domova. Racka varoš u to vreme postaje "komorska varoš", sa začecima urbanih odlika, a budući da se nalazio u sastavu vojne granice, grad je po stanovništvu bio podeljen na vojni i civilni deo. Grad je zvanično dobio ime Novi Sad (Neoplanta na latinskom jeziku) 1748. godine, kada je postao slobodan kraljevski grad.

1) Srpsko Narodno pozorište u Novom Sadu je najstarije profesionalno pozorište među Južnim Slovenima, osnovan je 1861. godine

2)Tokom revolucije u Habzburškoj monarhiji tokom 1848. i 1849. Mađarska vojska je skoro potpuno razorila Novi Sad. Dve trećine svih građevina u gradu su bile srušene a stanovništvo grada je opalo sa oko 17.000 stanovnika na oko 7.100 stanovnika. Jedna đula koja se zabila u zid jedne kuće u ulici Zmaj Jovine se i dan danas može videti.

3)U Nikolajevskoj crkvi u Novom Sadu su bili kršteni sinovi Alebrta Ajnštajna, Albert i Eduard

4) Matica Srpska, najstarija kulturna, književna i naučna institucija u Srbiji, se nalazi u Novom Sadu

5) U blizini današnjeg Novog Sada blizu obale Dunava, pronađeni su tragovi praistorijskih naselja iz kamenog, bronzanog i gvozdenog doba

6) Na uglu Miletićeve i Zmaj Jovine ulice u centru u 18. veku nalazio se stub srama na kom su ljudi koji su kršili zakon bili kažnjavani. Obično su bili bičovani, a prolaznici su se mogli uključiti da kažnjavane gađaju voćem. 

7) Nadimak "Srpska Atina" potiče iz činjenice da je Novi Sad još od 18. veka bio jedan d najznačajnih gradova srpske kulture

8) Fudbalski klub "Vojvodina", treći najstariji fudbalski klub u Srbiji je osnovan u Novom Sadu 1914. godine

9) Današnja Jevrejska ulica je je dobila ime po tome što je još od 18. veka ona bila jevrejski kvart. Ovde su pretežno živeli Jevreji, koji su sagradili sinagogu 1905. godina koja i dan danas stoji.